ارزیابی تغییرات بهره‌وری کل عوامل تولیدی صنایع بزرگ در استان‌های ایران با استفاده از شاخص مالم‌کوئیست

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22111/jmr.2012.665

چکیده

     هدف این مقاله بررسی و اندازه‌گیری تغییرات بهره‌وری کل عوامل تولیدی در بخش صنعت (به عنوان بخش پیشرو در توسعه کشور) استان‌های مختلف می باشد. شاخص‌های متفاوتی برای اندازه‌گیری بهره‌وری مؤسسات و بنگاه‌های اقتصادی ارائه شده است که هر کدام از ابعاد خاصی بهره‌وری و عملکرد را مورد سنجش قرار می‌دهند. یکی از جدیدترین شاخص‌هایی که بهره‌وری و عملکرد سازمآن‌ها را از دو بعد مالی و غیرمالی مورد سنجش قرار داده، شاخص بهره‌وری مالم کوئیست است. این شاخص که مبتنی بر شاخص‌های عددی است، معیار مناسبی برای بنگاه‌هایی است که با شرایط‌ انحصاری یا نیمه انحصاری در برازارهای داده یا ستاده مواجه هستند و قیمت داده و ستانده‌های آن‌ها واقعی نیستند. در چارچوب این شاخص، تغییرات در بهره‌وری کل عوامل تولیدی به دو بخش تغییرات در کارایی و تغییرات تکنولوژی، تجزیه و اندازه‌گیری می‌شود. مقادیر مورد نیاز شاخص مالم کوئیست با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها محاسبه شده است و با به‌کارگیری آن تغییرات در بهره‌وری کل عوامل تولیدی به تفکیک تغییرات در کارایی و تغییرات تکنولوژی در صنایع بزگ در استان‌های کشور محاسبه شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که به ‌طور  متوسط، بهره‌وری کل عوامل تولید در صنایع بزرگ در استان‌های کشور طی سال‌های 88- 1371، افزایش نسبی داشته است. بر اساس این نتایج، متوسط میزان تغییرات بهره‌وری کل عوامل تولیدی صنایع مذکور در کل استان‌ها، در این دوره 5 درصد بوده و این در حالی است که متوسط تغییرات کارایی منفی 8/0 درصد و متوسط تغییرات تکنولوژی برابر با 8/5 درصد بوده است. به عبارت دیگر منشاء افزایش در سطح بهره‌وری کل عوامل تولیدی ناشی از تغییرات تکنولوژی بوده و ضمن این‌که اثری تقویت‌کننده بر بهره‌وری داشته، اثر  منفی تغییرات کارایی را نیز خنثی نموده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating Productivity Changes of Entire Production Factors for Large Industries in the Provinces of Iran, Using Malmquist Productivity Index

چکیده [English]

The aim of this paper is to investigate and measure the productivity changes of entire production factors in industry sector (as a pioneer in development) in various provinces as well as to evaluate the role and contribution of its components.Different indexes have been represented to measure the productivity of enterprises and firms which evaluate productivity and performance from specific point of view. One of the newest indexes which measures organization productivity and performance from both financial and non-financial dimensions is Malmquist productivity index. This index, which is based on numerical indexes, is a proper criterion for those enterprises which are confronting with monopolistic and semi-monopolistic conditions in input and output markets and their in input and output prices are not real.
 Within the framework of this index, the changes in productivity of entire production factors are analyzed and measured in two sections; efficiency changes and technology changes. Required amounts of Malmquist index were computed using data envelopment analysis (DEA) technique and then, productivity changes of entire production factors for large industries of different provinces were determined in separation of efficiency and technology changes.
Results show that during 1992-2009, the productivity of entire production factors for large industries in provinces has been raised relatively. According to results, the average rate for productivity changes of entire production factors for mentioned industries in mentioned period was 5 percent; while the average changes of negative efficiency was0.8 percent and the average of technology changes was 5.8 percent. In other words, the origin of increase in productivity level of entire production factors was due to technology changes. While it had a reinforcing effect on productivity, it neutralized the negative effect of efficiency changes.                                    
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • efficiency changes
  • technology changes
  • productivity changes of entire production factors
  • large industries production
  • Malmquist Productivity index

منابع فارسی

1-امامی‌میبدی، علی،(1379)، اصول اندازه‎گیری کارایی و بهره‎وری (علمی‌و کاربردی)، مؤسسه مطالعات و پژوهش‎های بازرگانی، تهران.

2-خلیلیان، صادق و امیر تیموری، سمیه، (پاییز 1389) "رشد بهره‌وری کل عوامل تولیدی در بخش‌های مهم اقتصادی ایران طی برنامه‌های اول، دوم و سوم توسعه، با استفاده از شاخص بهره‌وری مالم کوئیست"، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال هجدهم، شماره 71 .

3-عباسیان، عزت‌الله و مهرگان، نادر (1381)،" بررسی بهره‌وری کل عوامل تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی ایران"، فصلنامه تحقیقات اقتصادی ایران، دانشگاه تهران، دوره 42، شماره1.  

4-علیرضایی، محمدرضا و افشاریان، محسن (پاییز 1386)،" ارائه مدلی تلفیقی برای محاسبه رشد بهره‌وری کل عوامل از مدل‌های تحلیل پوششی داده‌ها، شاخص تورنکوئیست و محاسبه رشد بهره‌وری شرکت ملی نفت ایران"، فصلنامه مدرس علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، دوره 11، شماره 3.

5-مرکز آمار ایران، نتایج آمارگیری از کارگاه‎های بزرگ صنعتی کشور، نشریات سال‎های مختلف، (سال‌های 88-1370 ).

 

منابع انگلیسی

1-Coelli, T., Prasada Rao, D. and Battese, G.E. (1998) , An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis , Kluwe Academic Publishers , Boston , , 271 PP.

2-Deliktas, E. , Karadag, M. and Onder, A.O. (2001) , "TFP Change in the Thurkish Manufacturing Industry in the Selected Provinces: 1990-1998", Department  of  Economics, Ege University, Izmir.

3-Fare, R. , Grosskopf, S. , Norris, M. and Zhang, Z. (1994) , "Productivity Growth, Technical Progress and Efficiency Changes in Industrial Countries", American  Economic  Review,  NO.84, PP.66-83.

4-Goaied, M, Mouelhi,R,(2002),"Efficiency measure from dynamic stochastic production frontier:Application to Tunisian textile ,clothing and leather industries", Economic Research Forum,Working paper–0235.                    

5-Grifell- Tatje, E. and Lovell , C.A.K(1995), “A Note on the Malmquist Productivity Index “.  Econemics Letters , 47, , pp. 169-175

6- Margono, H. , Sharma, S.C. and Sylwester, K. (2003), "Technical Efficiency and Total Factor Productivity Analysis Across U.S. States : 1977-2000", Department of Economics, Southern  Illinoins University Carbondale.

7-Nishimuzi, M. and Page, J.M. (1982) "Total Factor Productivity Growth, Technical Progress and Technical Efficiency Change: Dimensions on Productivity Change in Yugoslavia 1968-72", Economic Journal, 92, PP.920-936.

8- Piesse, J. and Thirtle, C. , (2000), "A Stochastic Frontier Approach to Firm Level Efficiency, Technological Change and Productivity during the Early transition in Hungary", Journal  of  Comparative  Economics, 28, PP.373-501.

9- Solow, R.M., (1957)  “Technical Change and the Aggregate Production Function”, Review of Economics  and  statistics, 39, PP.312-320.