بررسی و تحلیل وضعیت نیروهای رقابتی در صنعت بانکداری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 مربی و عضو هیئت علمی گروه مدیریت دانشگاه پیام نور

3 مربی و عضو هیات علمی گروه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد قشم

4 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نیکشهر

چکیده

       صنعت بانکداری ایران به عنوان پل ارتباطی میان عرضه و تقاضای منابع پولی، به سبب وجود نیروهای رقابتی با تحولات گسترده­ای رو به رو شده است. جهت بقا در این شرایط ناپایدار و متلاطم، آگاهی از وضعیت نیروهای رقابتی در هر زمان راه‌گشاست. هدف تحقیق حاضر شناسایی و تحلیل وضعیت نیروهای رقابتی موثر بر صنعت بانکداری قشم که منطقه آزاد است و رقابت در مبادلات بازرگانی سطح بالایی است، در بازه زمانی (1390- 1380) می­باشد. بدین منظور از مدل ترکیبی پنج نیروی پورتر و فرآیند تحلیل شبکه­ای(ANP) استفاده شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها به صورت پیمایشی گردآوری شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه مدیران و کارشناسان شعب بانک‌های فعال در جزیره قشم هستند. تعداد 32 پرسشنامه بر اساس فرآیند تحلیل شبکه­ای طراحی و بین همه آنان توزیع شد. یافته­های تحقیق نشان می‌دهند  شاخص کلی رقابت (SICI) در صنعت بانکداری جزیره قشم افزایش یافته است. همچنین با حرکت از سال80 تا سال 90 شاخص رقابت چانه زنی مشتریان (SICIPBC) و تأمین­کنندگان (SICIPBS) بیش­ترین مقدار و تهدید تازه واردین (SICITNE)کم­ترین مقدار است. بدین معنی که به طور کلی شاخص رقابت در صنعت بانکداری جزیره قشم افزایش یافته است و بیشترین تهدیدی که بانک­ها و موسسات مالی با آن مواجه هستند مربوط به قدرت چانه­زنی مشتریان و تأمین کنندگان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the Competitive Forces in the Banking Industry of Iran

نویسندگان [English]

  • Mehdi Kazemi 1
  • Allahyar Beigi Firoozi 2
  • Hekmatollah Dastranj 3
  • Mojtaba Pahlavani 4
چکیده [English]

Banking industry of Iran as a bridge between supply and demand for funds due to the competitive forces has faced extensive developments. To survive in these volatile and turbulent conditions, awareness of the competitive forces at any time is helpful. This research aimed to identify and analyze the competitive forces affecting the banking industry of Qeshm during (1380- 1390). Therefore hybrid model Porter’s five forces and Analytical Network Process (ANP) was used. The research method was descriptive and survey data has been collected. The study population included all branches of the bank executives and experts active in Qeshm. The questionnaire was designed based on analytical network process and distributed among all. Research findings showed state-of-industry-competition index (SICI) increased in banking industry of Qeshm. Also by moving from 1380 to 1390 SICIPBC and SICIPBS were the maximum and SICITNE was the minimum. This means that the overall index increased competition in the banking industry has increased and the greatest threat that banks and financial institutions are facing is the threat of the bargaining power of customers and suppliers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • banking industry
  • Porter’s five forces model
  • ANP
  • SICI

1-احمدیان، اعظم. (1393). ارزیابی پویایی صنعت بانکداری ایران با تأکید بر رقابت پذیری، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. http://www.mbri.ac.ir/.

2-امیری، مجتبی و نائیجی، محمدجواد. (1389). شاخص های مدیریت راهبردی، راهبرد رقابتی و کارآفرینی شرکتی، نشریه توسعه کارآفرینی، سال سوم، شماره 10، صص: 155- 171.

3-پژویان، جمشید و شفیعی، افسانه. (1387). تحلیل ساختار در صنعت بانکداری ایران: کاربرد تجربی شاخص U دیویس، فصلنامه اقتصاد مقداری، دوره 5، شماره 4، صص: 105- 81.

4-پوستین چی، مجتبی. (1392). تأثیر رقابت در صنعت بانکداری بر مطالبات معوق بانک­ها، مجله اقتصادی، شماره­های 7و8، صص: 18-5.

5-حسنی، سید محمود و روزبهانه، داریوش. (1390). توسعه الگوی مزیت رقابتی پورتر و کاربرد آن در صنعت پتروشیمی ایران، نشریه مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 5، صص: 82 – 63.

6-حیدرزاده، کامبیز و غفاری، فرهاد و فرزانه، سپیده. (1390). بررسی تأثر اعتبار برند بر وفاداری مشتریان در صنعت بانکداری ایران، مجله پژوهش­های مدیریت، شماره 88، صص: 88- 69.

7-خدامرادی، سعید و جمالی، علی و ابراهیمی، عباس و افخمی، عادل. (1389). مدلی برای بررسی رقابت­پذیری صنایع با استفاده از مدل پنج نیروی پورتر بر اساس منطق فازی: به کارگیری شاخص انحصار سنجی هریشمن- هرفیندال، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 60، صص: 134- 101.

8-رحیمی، سمیه و عشقی، کوروش. (1388). تعیین ترکیب بهینه منابع انرژی ایران، با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه ای، فصل نامه‌ی مطالعات اقتصاد انرژی، سال پنجم، شماره 18، صص160 – 123.

9-رشیدی، مهدی. (1387). استراتزی رقابتی در صنعت بانکداری، مجله توسعه صادارت، سال یازدهم، شماره 69.

10-سالارزهی، حبیب ا... و روشندل، طاهر و معصومی، احسان. (1393). تحلیل استراتژیک توسعه کارآفرینی در صنایع شیلاتی استان بوشهر با رویکرد ترکیبی SWOT-AHP، مجله پژوهش­های مدیریت عمومی، سال هفتم، شماره 25، صص: 118-97.

11-سوری، امیررضا و تشکینی، احمد و سعادت، محمدرضا. (1390). بررسی تأثیر گسترش فضای رقابتی، ادغام بانک­های رقیب و گسترش بانکداری الکترونیک بر کارایی بازار پولی در ایران، فصلنامه تحقیقات مدل سازی اقتصادی، شماره 2، صص: 144- 115.

12-عالم تبریز، اکبر و باقر زاده آذر، محمد. (1389). مدل تصمیم گیری فرآیند تحلیل شبکه ای فازی برای گزینش تأمین­کننده راهبردی، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 54، صص: 86 - 57.

13-کاظمی، مهدی و اسماعیلی محمودرضا و بیگی فیروزی، الله یار. (1392). تدوین و انتخاب استراتژی توسعه­ی گردشگری استان لرستان بر اساس تحلیل SWOT و ماتریس برنامه­ریزی استراتژیک کمی، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 32، صص: 60-47.

14-کاظمی، مهدی و اسماعیلی محمودرضا و بیگی فیروزی، الله یار. (1391). تدوین و اولویت­بندی استراتژی­های مناسب توسعه­ی گردشگری پایدرا (مطالعه موردی: استان لرستان)، مجله مطالعات گردشگری، شماره 19، صص: 69-89.

15-کرمانشاه، علی و عبدی، مجید. (1385). استراتژی در صنعت بانکداری، چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت.

16-محمودی، محمد و دهکردی، لطف اله و احمدی نژاد، مصطفی. (1388). الگوی پذیرش بانکداری اینترنتی توسط مشتریان، نشریه کاوش­های مدیریت بازرگانی، سال اول، شماره دوم، صص: 30- 1.

17-مصلحی، نیره و کفاش پور، آذر و زهرا، ناجی. (1393). استفاده از مدل LFRM برای بخش بندی مشتریان بر اساس ارزش چرخه عمر آنها، مجله پژوهش­های مدیریت عمومی، سال هفتم، شماره 25، صص: 140-119.

18-نظریان، رافیک و فرهادی پور، محمدرضا و فرجی، علی. (1392). تأثیر رقابت درصنعت بانکداری بر اثربخشی انتقال آثار سیاست پولی از طریق کانال وام دهی بانک، فصلنامه روند، سال بیستم، شماره­های 61 و 62، صص: 74-43.

19-Apergis, N. (2015). Competition in the banking sector: New evidence from a panel of emerging market economies and the financial crisis. Emerging Markets Review, 25, 154-162.

20-Arjomandi, A. and Valadkhani, A. and Harvie, C. (2010). An analysis of productivity changes in the Iranian banking industry: a bootstrapped Malmquist approach, Working Paper 08-10, School of Economics, University of Wollongong, 26p.

21-BARUTCU, S. and TUNCA, M. (2012). The Impacts of E-SCM on the E-Tailing Industry: An Analysis from Porter’s five forces perspectives, Journal of Procedia - Social and Behavioral Sciences, vol. 58, pp: 1047- 1056.

22-Dincer, H. and Gencer, G. and Orhan, N. and Sahinbas, K. (2011). A performance of the Turkish sector after the global crisis via camels ratios, Journal of Procedia Social and Behavioral Sciences, vol. 24, pp: 1530- 1545.

23-Ellis, K. and Michaely, R. and O’Hara, M. (2012). Competition in investment banking, Journal of review of development finance, vol. 1, pp: 28-46.

24-Hakyeon, L. And Moon- Soo, K. and Yongtae, P. (2012). An analytic network process approach to operationalization of fiveforces model, journal of applied mathematical modeling, vol. 36, No.4,pp: 1783- 1795.

25-Han, C. and Porterfield, T. and Li, X. (2012). Impact of industry competition on contract manufacturing: An empirical study of U.S. manufacturers, Int. J. Production Economics, vol. 138, No. 1, pp: 159–169.

26-Jui Wu, K. and Tseng, M-T. and Chiu, A. (2012). Using the analytical network process in Porter’s five forces analysis- case study in Philipines, Journal of Procedia - Social and Behavioral Sciences, vol. 57, pp: 1-9.

27-Liao, S.K. and Chen, Y.W. and Chang, K.L. and Tseng, T.W. (2011). Assesing the performance of Taiwanese tour guides, African Journal of Business Management, Vol.5, No.4, pp: 1325- 1333.

28-Monavvarian, A. and Fathi, M.R. and Zarchi, M.K. and Faghih, A. (2011). Combining ANP with TOPSIS in Selecting Knowledge Management Strategies (Case Study: Pars Tire Company), European Journal of Scientific Research, Vol.54, No.4, pp: 538-546.

29-Pines, J. (2006). The economic role of the emergency department in the health care continuum: applying michael porter’s five forces model to emergency medicine, Journal of Emergency Medicine, Vol. 30, No. 4, pp. 447–453.

30-Porter, M. and Argyres, N. and McGahan, A. (2002). An Interview with Michael Porter, The Academy of Management Executive, vol. 16, No. 2.

31-Simatele, M. (2015). Market Structure and competition in the South African banking sector, 3rd Economics & Finance Conference, Rome, Italy, April 14-17, 2015 and 4th Economics & Finance Conference, London, UK, August 25-28, 2015

32-Yunna, W. and Yisheng, Y. (2014). The competition situation analysis of shale gas industry in China: Applying Porter’s five forces and scenario model, journal of Renewable and Sustainable Energy Reviews, v. 40, pp: 798-805.

33-Zhu, X. and Li, L. and Xue, Y. (2012). Banking system reform, earnings quality and credit allocation, China Journal of Accounting Research, vol. 5, pp: 217- 229.

34-Porter, M. (2008). Competitive strategy: techniques for analyzing industries and competitors The free press; a division of Simon & Schuster Inc.

35-The Industry Handbook: The Banking Industry | Investopedia. (2004, January 7). Retrieved August 23, 2015, from http://www.investopedia.com/features/industryhandbook/banking.asp?no_header_alt=true

36-Simatele, M. (2015). Market Structure and competition in the South African banking sector, Procedia Economics and Finance journal, vol. 30, pp: 825-835.

37-Vives, X. (2010). Competition and stability in banking, thirteen annual conference of the central bank of Chile “Moetary policy under financial turbulence”, Santiago de Chile, November 2009.

38-Gabriel, E. (2006). application of porter’s five forces framework in the banking industry of tanzania: Determine, Develop and Deliver competitively, IMS International Journal, downloaded from ttp://www.olegabriel.com/Public.htm

39-Christopher, I. and Mucheru, S. and Evans, N. (2014). The Application of Porter’s Five Forces Model on Organization Performance: A Case of Cooperative Bank of Kenya Ltd, European Journal of business and Management, Vol.6, No.16, pp: 75-86.